skip to main content

Documenten bioassays

Het bioassay-spoor van de SFT2 berekent uit de responsen van bioassays op watermonsters de toxische druk. De responsen worden, waar nodig, eerst omgerekend naar concentraties van referentiestoffen, en vervolgens vergeleken met effect-signaalwaarden. Dit levert per bioassay een inschatting van de ernst van de toxische druk die de in die bioassay actieve stoffen uitoefenen.

Welke bioassays zijn er?

Product 1: “Deltafact: Wat zijn bioassays?"

Een bioassay is een methode om de aanwezigheid of toxiciteit van mengsels van stoffen te bepalen. Dit wordt gedaan door een biologische respons te meten in blootgestelde levende cellen, weefsels, intacte organismen of combinaties van modelorganismen in mesocosms (model ecosystemen). Omdat bioassays alleen reageren op biologisch actieve stoffen, kunnen deze inzicht geven in mogelijke gezondheids- of milieurisico’s van complexe mengsels van stoffen in water.

Product 2: “Achtergronddocument Basisset Bioassays"

Binnen SFT2 is een basis-set bioassays opgesteld die bestaat uit gevoelige, algemene bioassays waarvan bekend is dat ze tezamen al bij lage concentraties een effect laten zien van een breed scala aan stoffen. Deze set bioassays sluit goed aan bij de SIMONI set bioassays die binnen SFT1 aanbevolen was. Meer informatie over hoe deze basis -set bioassays tot stand is gekomen kan in het Achtergronddocument Basisset bioassays gevonden worden.

Product 3 en 4: "Factsheets bioassays"

Er bestaat een grote diversiteit aan bioassays, die in meer of mindere mate nuttig kunnen zijn in waterkwaliteitsbepaling. Een belangrijk onderscheid bestaat er tussen bioassays waarin gehele organismen worden blootgesteld aan een watermonster (in-vivo), en assays waar de respons van cellen of weefsels op watermonsters wordt gemeten (in-vitro). In de factsheets in-vitro en in-vivo bioassays wordt de werking van de bioassays uit de basisset verder toegelicht.

Advies Praktische uitvoering

Bij de uitvoering van waterkwaliteitsbepaling met bioassays komen een aantal praktische zaken aan bod. Binnen de KIWK zijn enkele documenten opgesteld om de gebruikers zo goed mogelijk in dit proces te ondersteunen.

    Product 5: "Overzicht aanbieders Leveranciers en Uitvoering"

      Om voor waterbeheerders inzichtelijk te maken welke Nederlandse organisaties werkzaam zijn op het gebied van effect - metingen met bioassays voor waterkwaliteit is hiervan een overzicht gemaakt. De in het overzicht opgenomen organisaties (kennisinstituten, universiteiten, waterlaboratoria, adviesbureaus, testontwikkelaars) zijn werkzaam op het gebied van waterkwaliteit, effect-metingen of in vitro bioassays.

      Product 6: Achtergronddocument monstervoorbewerking

      Bioassays zijn gevoelige screeninginstrumenten waarmee complexe mengsels van microverontreinigingen in watermonsters opgespoord kunnen worden, maar microverontreinigingen zijn vaak in lage concentraties aanwezig, vooral in drinkwater en (schoon) oppervlaktewater. Daarom moeten de monsters worden geconcentreerd voordat ze aan bioanalyse worden onderworpen. In het achtergrond-document Bemonstering en Monstervoorbewerking wordt een overzicht gegeven van vaak toegepaste bemonsteringsstrategieën en monstervoorbewerkingsopties en wordt een beslisboom voorgesteld om gebruikers te helpen bij het selecteren van geschikte bemonsteringsmethoden.

      Interpretatie bioassays

      Product 6: "(App) Van Bioassay output naar klassen"

      Voor de basis-set bioassays is een interactieve tool ontwikkeld, waarmee aan de hand van de gemeten bioassay responses een bepaling van de chemische waterkwaliteit wordt gemaakt. Hiervoor worden de bioassay responsen gekoppeld aan het vijf-klassensysteem van de chemische waterkwaliteit, zoals ontwikkeld binnen een van de andere onderdelen van de SFT2. De ontwikkelde bioassay-tool kan door alle waterbeheerders gebruikt worden voor de bepaling van de chemische waterkwaliteit. De gebruiker kan per locatie de resulaten van de basisset bioassays invoeren. De tool laat vervolgens direct een visuele weergave zien van de huidige chemische waterkwaliteit.

      Shiny-app bioassay interpretatie

      Product 7: "Achtergrond calibratie"

      Het is noodzakelijk om voor iedere bioassay grenswaarden vast te stellen voor responsen welke indicatief zijn voor de verschillende waterkwaliteitsklassen. Om tot goede grenswaarden te komen zijn er binnen een van de casestudies van SFT2 uitgebreide data-analyses uitgevoerd. Een beschrijving van de uitgevoerde analyses en de resultaten hiervan staan beschreven in het Achtergronddocument Grootschalige data analyse en het Achtergronddocument 'Calibratie'.

      Product 8: "Achtergronddocument interpretatie"

      Voor de Maatwerk bioassays, en voor gebruikers die hun bioassay data op een andere manier willen interpreteren, kan één van de methoden gepresenteerd in het Achtergronddocument Interpretatie gebruikt worden. Voor deze analyses is het wenselijk om de begeleiding en het advies van een expert in te winnen. Dit om misinterpretatie van de bioassay resultaten te voorkomen.

      Product 9 en 10: "Bioassay-databases"

      Het kan nuttig zijn om maatwerk bioassays toe te passen indien je wilt screenen op specifieke stofgroepen (werkingsmechanismen). Er bestaan bijvoorbeeld specifieke bioassays voor poly- en perfluoralkylstoffen (PFAS), en voor specifieke soorten geneesmiddelen (bepaalde antidepressiva of antibiotica). Voor dergelijke situaties zijn binnen SFT2 twee hulpmiddelen opgesteld, die samen gebruikt kunnen worden om tot een selectie maatwerk bioassays te komen: de Maatwerk Bioassays Tool en de Bioassays Database.

      Product 9:  Maatwerk bioassay tool

      Product 9 optie uitbreiding: Maatwerk bioassay tool stoflijsten